Soldaat voor het nieuwe België

Dit artikel is een uitgelicht stukje van mijn kwartierstaat, zie nummers 178 en 179.

Petrus Joseph Körner werd geboren op 21 juli 1767 te Roermond (Noord-Limburg),617,618,711 en gedoopt op 21 juli 1767 te Roermond (Noord-Limburg).618  Joseph was pruikenmaker (1793, 1807) en barbier (1828) van beroep. Zijn beroep was naast barbier het aanverwante pruikenmaker; het was tenslotte de pruikentijd. Hij was lid van de gegoede middenstand. In 1803 kocht hij ‘zaken’ van notaris J.C. Crispin te Roermond, en in 1804 van de erfgenamen van wijlen Pierre Wincken. Joseph overleed op 28 februari 1828 (om elf uur ‘s avonds1252) aan de Varkensmarkt te Roermond (Noord-Limburg); op 60-jarige leeftijd.711,1252 De aangifte van zijn overlijden werd gedaan door winkelier Bernardus Beekman en “herlogiemaker” Michael Beltjens.617,653,711,1252 Hij woonde toen (1828) op de Varkensmarkt te Roermond op nummer 464.1252 Ook zijn echtgenote kwam mogelijk uit die buurt in de binnenstad; Josephs schoonmoeder Cornelie Linskens (nr. 359) woonde in 1778 in de nabijgelegen Varkensstraat. De Varkensmarkt is tegenwoordig een winkelstraat, en mede bekend doordat er een aantal panden fikse schade opliepen tijdens de beroemde aardbeving bij Roermond in 1992.

Hij trouwde met Maria Helena (Marie) Braumberger op 24 september 1793 te Roermond (Noord-Limburg).42,182,617 Zij werd geboren op 8 of 9 november 1771 te Roermond (Noord-Limburg).519,617,711 De schrijfwijze van haar achternaam was ook Braumberg, Broumberg, Bromberger, Braunberger, Broomberger, Broomberg en Braumborger. Marie woonde te Roermond in 1793 en 1839140,617,1230, en werd in 1793 vermeld als koopmansdochter.617 Enkele bronnen vermelden Zaltbommel als haar geboorteplaats, maar ‘t enige aanknooppunt wat ik daar kon vinden was ene Christina Broembergen of Broensbergen, geboren te Beesel (Noord-Limburg), die aldaar in 1791 (NH) huwde met Jan Govers of Hovers (overleden 2 september 1820 te Roermond, zoon van Govert Govers en Trijntje Janse). Zij overleed op 27 november 1855 te Roermond (Noord-Limburg); op 84-jarige leeftijd.383

markt roermond

Foto 1: zicht op de Markt te Roermond vanuit de Varkensmarkt, tussen 1910 en 1935. (Afbeelding: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

roermond2

Foto 2. Roermond telt twee beroemde kerken; de Sint-Christoffelkathedraal (foto 1; de enige kathedraal ter wereld genoemd naar deze bijzondere heilige), en de 13e-eeuwse laat-romaanse Munsterkerk (foto 2). Romaanse kerken zijn ontzettend zeldzaam in Nederland, dus er is aan de bouwstijl goed te zien dat het gebouw écht oud is. De Munsterkerk was een hulpkerk in de Roermondse Sint-Christoffelparochie, dus het is goed mogelijk dat Joseph en Marie er gedoopt werden of er trouwden. Het gebouw zag er dan wel zo uit als op bovenstaande foto, gemaakt voor de ingrijpende verbouwing door de beroemde architect Pierre Cuypers vanaf 1863. (Afbeelding: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Ik deed wat verder onderzoek naar een andere zoon van Joseph en Marie: Joseph Martijn Hubert Körner. Hij werd geboren in 1807 te Roermond1250,1251 , en aldaar gedoopt op 20 maart 1807182. Hij overleed op 24 februari 1882 te Roermond182,1251. Joseph was, net als zijn vader, barbier van beroep (1834)1250. Hij trad op 9 juni 1834 te Roermond1250, 182 in het huwelijk met Ernestina Felicia de la Gernezie Duplicis. Als een genealoog zó’n bijzondere naam tegenkomt moet hij wel verder op zoek gaan. Ernestina was bij haar huwelijk vroedvrouw, en woonde te Roermond. Ze werd op 7 januari 1807 katholiek gedoopt te Middelburg. En da’s jammer, want door bombardementen daar in de tweede wereldoorlog zijn er bijna geen DTB-boeken van de Zeeuwse hoofdstad over. Haar ouders waren Felix de la Gernezie Duplicis en Johanna Molder. Meer over hen heb ik te Middelburg niet kunnen vinden.

De achternaam lijkt half in ‘t frans en half in ‘t latijn te zijn. Ik vond Ernestina ook onder de naam De la Gernerie Dulplicis en De la Gern Duplicis. ‘Duplicis’ Gernerie of Gernezie heeft in ‘t frans noch in het latijn een betekenis, maar Duplicis is ‘twee’ of ‘de tweede’ in de laatste taal. Dat achtervoegsel zou dus kunnen duiden op [naam], de tweede. Dat maakt het weer vreemder dat in Ernestina’s doopakte (zie onderstaande afbeelding), ‘gernerie’ zonder hoofdletter en ‘Duplicis’ mét hoofdletter geschreven wordt. 1250, 1251

korner3

Een extract van Ernestina’s doopakte te Middelburg in haar huwelijksbijlagen. (Huwelijksbijlagen Roermond 1832-1840)

 Helaas valt er niet veel meer over haar ouders te vertellen. Wat ik wel nog vond in hun huwelijksbijlagen was een akte die er niet ‘standaard’ bij zit. Die akte uit mei 1834 (zie onderstaande afbeelding) komt van de commandant van het derde bataillon artillerie te Luik. Joseph was toen blijkbaar tweedeklas schutter bij de vierde compagnie aldaar, en kreeg toestemming voor zijn huwelijk met Ernestine, onder de voorwaarde dat zij nooit het leger zou volgen. Zij zou, in ‘t geval dat haar man bij het leger zou blijven of zich opnieuw daarbij zou aansluiten, alle rechten die een “femme de compagnie” toekwamen behouden.

Deze akte heeft te maken met het volgende: nadat België zich in 1830 onafhankelijk verklaarde, brak er een strijd los die zou duren tot de erkenning van het land door koning Willem I in 1839. Tussen 1830 en 1839 viel de stad onder Belgisch bewind; Noord-Limburg viel immers (zij ‘t met wat onderbrekingen) al sinds het einde van de tachtigjarige oorlog onder de Spaanse/Oostenrijkse Nederlanden. Van die grens gingen de jonge Belgen dan ook uit. Joseph was dus militair in het Belgische leger, en heeft het, gezien die onafhankelijkheidsoorlog, waarschijnlijk nogal druk gehad in die jaren. In het bovenstaande extract van Ernestina’s doop staat dan ook in de kantlijn dat er één franc en 21 centimes extra betaald moest worden, omdat het extract aan het buitenland werd verstrekt.

korner4

“Le joursigné commandant le 3e Bataillon d’artillerie de Liége, accorde par le présent la permission de contracter mariage au Cannonier de 2e classe de la 4e Compagnie du susdit Corps Körner, joseph martin hubert, avec la démoiselle Ernestine Duplessis, de Ruremonde; sous la condition que sen épouse ne le suivre jamais à l’armée: ni aux Cantonnemens & qu’elle rénomee à tous les droits d’une femme de Compagnie, en cas que son mari viendroit à rejoindre son Corps.” (Huwelijksbijlagen Roermond 1832-1840)

roermond

Uitsnede van een kaart van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in 1816 door François Bohn. De rode lijnen geven de grens van ‘t nieuwe koninkrijk België aan vóór de erkenning door Nederland in 1839. (Onbewerkte afbeelding: Universiteit van Amsterdam)

Deel dit artikel

De gepensioneerde hoefsmid aan het Vrijthof

Dit artikel is een uitgelicht stukje uit mijn stamboom: zie nummers 88 en 89.

Kerbusch_rijtuig

Eén van de beroepen waar de Zuid-Limburgse tak van de familie Kerbusch mee verwant was. Op de foto rijtuigverhuurder Eduard Kerbusch te Maastricht, nazaat van Pieter Antoon. (Foto: dhr. H. Maes)

Pieter Antoon of Pierre Antoin Kerbusch (de franstalige voornamen zijn mogelijk varianten, zo opgeschreven in de periode dat de Franse bezetter (Napoleon) net deze gebieden van Pruisen bezet had en daar de burgelijke stand invoerde) werd geboren in Dahlen (of Rijndalen, Dalen of Dalheim in oud-Nederlands) in Pruisen, het huidige Rheindahlen in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, op 22 december 1808.1230,1231

Hij was in zijn leven slotenmaker, hoefsmid, zadelmaker en meestersmid te Roermond; en daarmee begon een traditie met paarden en rijtuigen die zich in de Limburgse tak van de familie Kerbusch nog lang heeft voortgezet. Pieter Antoon woonde te Rheindahlen tot zijn huwelijk in 1839 met de Roermondse Maria Körner, hij verhuisde toen naar Roermond; in 1839 nog in handen van ‘t pasgevormde koninkrijk België. Pieter Antoon woonde, tot 1854 met zijn echtgenote, in de Veerstraat 285 en Brugstraat 115 te Roermond, van 1850 tot 1860. Van 4 augustus 1870 tot 26 maart 1871 woonde hij in Maastricht, mogelijk in verband met de familiezaak Kerbusch die inmiddels was ontstaan. Hij zou nog een aantal maal heen en weer verhuizen. Van 26 maart 1871 tot 2 oktober 1871 woonde hij weer in Roermond, op ‘t adres Buiten de Brug 276a. Vanaf oktober 1871 tot juli 1873 woonde hij wederom in Maastricht, van 1873 tot 1882 weer in Roermond, aan de Hoogstraat 50. Op 18 september 1882 verhuisde hij voor een laatste maal naar de Limburgse hoofdstad, waar hij ruim een jaar later op 74-jarige leeftijd overleed. Hij woonde te Maastricht in bij zijn zoon Johannes Hubertus Kerbusch, rijtuigverhuurder aan het beroemde Vrijthof te Maastricht volgens het telefoonboek van 1884. Hij overleed ook aan het Vrijthof (nummer 1736), op 23 augustus 1883. Hij werd 74 jaar oud.1231 Pieter Antoon was katholiek van geloof; zijn echtgenote was hervormd, evenals hun zoon Jozephus Hubertus en kleinzoon Petrus Antonius Kerbusch.

Hij trouwde met Maria Josepha Hubertina Körner (of Komer) op 10/18 februari 1839 te Roermond (Noord-Limburg).1230 Zij werd geboren op 6 mei 1811 te Roermond (Noord-Limburg), en gedoopt op 27 mei 1811 aldaar.1230 Ze overleed op 10 februari 1854 te Roermond (Noord-Limburg); 42 jaar oud. Geloof: Nederlands Hervormd. Behalve haar man hadden waarschijnlijk ook haar beide grootvaders ‘t Duits als moedertaal. Over haar ouders meer in een volgend artikel.

kerbusch

De huwelijksafkondiging van 10 februari 1839, voor de schepen van Roermond, waar Pieter Antoon dat jaar nog was komen wonen. Zijn vader Jan Herman wordt vermeld als weduwnaar, hij woont in Dahlen (“Pruischen”), en is meester-slotmaker van beroep. Roermond zat, zoals ik hierboven schreef, in een tussenperiode in 1839. Pas later dat jaar zou de stad toegezen worden aan Nederland. De functie ‘schepen’ was Belgisch, alsmede het stempel links.1230 (Afbeelding: register van huwelijksafkondigingen Roermond 1834-1842)

 

kerbusch2

Het Vrijthof te Maastricht op een foto van 1870. Vanaf dat jaar woonde Pieter Antoon afwisselend te Roermond en in de Limburgse hoofdstad, zijn laatste levensjaar woonde hij aan dit mooie plein. (Afbeelding: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

 

kerbusch3

De overlijdensakte van Pieter Antoon. De aangifte werd gedaan door zoon Gerardus Hubertus Kerbusch, ‘agent van politie’, en bekende Joannes Stijns, ‘rouwverhuurder’, weer een beroep waar de familie bekend mee was. Hoewel de Duitse eenwording al twaalf jaar terug was in 1883, werd Pruisen als zijn geboorteland vermeld. (Afbeelding: overlijdensregister Maastricht 1883-1888).

Deel dit artikel

Bernaards gezocht! – Frankrijk

De hele week lang elke dag een zoekplaatje/vraagje over de familie Bernaards. Vandaag de zevende en laatste. Weet u meer? Neem contact met mij op!

Als laatste in deze kleine serie wil ik graag een los eindje uit de stamboom uitlichten. Hermanus Bernaards, geboren in 1853 te Nieuw-Vossemeer (zie nummer 165). Hij vertrok in 1874 naar Frankrijk en is sinds toen nergens meer terug te vinden.

Hermanus schreef zichzelf in voor de nationale militie, waar hij lotnummer 36 kreeg. Hij was toen arbeider van beroep.1926 In 1874 vertrok hij naar Frankrijk, wat enkel vermeld is in het bevolkingsregister over 1850-1875 (zie onderstaande afbeelding).1717 Ik kan verder niets over hem vinden, en hem met die op z’n zachtst gezegd brede omschrijving van zijn bestemming is hem daar opzoeken ook geen doen. Misschien dat iemand mij kan helpen aan het testament van zijn moeder, ik vermoed dat daar meer informatie in zal staan omtrent zijn woonplaats, mocht hij toen nog in leven zijn geweest uiteraard. Dat zou beginnen met de vraag of er überhaupt een notaris aanwezig was op Vossemeer in de jaren 1890. U kunt mij altijd hierover contacteren!

165BernaardsH

Afbeelding: RHC ‘t Markiezenhof

Deel dit artikel