Betovergrootooms- en tantes

Op zoek naar een portret van mijn laatste betovergrootouders waar ik nog geen foto van vond, maakte ik van de familie Van den Boom een klein overzichtje van broers en zussen. Om eens op internet naar een naast familielid te zoeken. Gaandeweg besefte ik dat het zoeken naar broers en zussen van betovergrootouders eigenlijk best wel interessante achtergronden geeft, en heb ik ‘t onderzoek wat uitgebreid. Maar: hoe noem je deze familiebanden eigenlijk? Zijn ze mijn betovergrootooms- en tantes? Of oud-oud-ooms en oud-oud-tantes? Geen idee. Maar het blijft, relatief, nabije familie. Een overzicht van hen vindt u op de kwartierstaatpagina van mijn oudouders (generatie 6), in de stambomen Bernaards, Linders en Linders, en hieronder. Interessant, nietwaar?

  • Jacoba Antonissen-Linders (*Bergen op Zoom, 1867, aldaar, 1946)
  • Johanna Maria Appels-Musters (*Bergen op Zoom, 1881)
  • Pieternella Johanna Bakx-Musters (*Bergen op Zoom, 1888)
  • Johanna de Beer-Bernaards (*Bergen op Zoom, 1896, Tilburg, 1945)
  • Catharina Geertruida Bernaards (*Bergen op Zoom, 1883, aldaar, 1890)
  • Jacobus Bernaards (*Bergen op Zoom, 1882, aldaar, 1882)
  • Jacobus Bernaards (*Bergen op Zoom, 1890, aldaar, 1959)
  • Johannes (Jan) Bernaards (*Bergen op Zoom, 1878, aldaar, 1950)
  • Marinus Bernardus (Merijn) Bernaards (*Bergen op Zoom, 1892)
  • Wilhelmus (Willem) Bernaards (*Bergen op Zoom, 1884, Valkenswaard, 1958)
  • Johanna Catharina Bogers-van Dijke (*Ossendrecht, 1902, aldaar, 1983)
  • Cornelia van den Boogaard-Jonkers (*Halsteren, 1888)
  • Anna van den Boom (*Bergen op Zoom, 1879, aldaar, 1879)
  • Cornelis van den Boom (*Bergen op Zoom, 1872, aldaar, 1872)
  • Cornelis Johannes van den Boom (*Bergen op Zoom, 1876, aldaar, 1954)
  • Daniel van den Boom (*Bergen op Zoom, 1891, aldaar, 1892)
  • Elisabeth van den Boom (*Bergen op Zoom, 1889, aldaar, 1915)
  • Franciscus van den Boom (*Bergen op Zoom, 1879, aldaar, 1880)
  • Johanna van den Boom (*Bergen op Zoom, 1887, aldaar, 1888)
  • Johanna van den Boom (*Bergen op Zoom, 1894)
  • Johannes van den Boom (*Bergen op Zoom, 1883, aldaar, 1884)
  • Willem van den Boom (*Bergen op Zoom, 1880, aldaar, 1958)
  • Cornelia Maria Bruijs-Withagen (*Bergen op Zoom, 1875)
  • Mathilda Helena Dierikx-Huijps (*gem. Woensdrecht, 1883)
  • Antonetta Dongelmans-Bernaards (*Bergen op Zoom, 1887, Rotterdam, 1933)
  • Aloysia Anna Cornelia van Dijke (*Ossendrecht, 1898, aldaar, 1899)
  • Cornelis Aloijsius van Dijke (*Ossendrecht, 1894, aldaar, 1985)
  • Gerardus Marinus van Dijke (*Ossendrecht, 1891, aldaar, 1973)
  • Josephus van Dijke (*Ossendrecht, 1892, aldaar, 1977)
  • Petrus Johannes van Dijke (*Ossendrecht, 1895, Geleen, 1967)
  • Catharina Maria van Eekeren-Withagen (*Bergen op Zoom, 1892, aldaar, 1935)
  • Johanna Elst-Bernaards (*Bergen op Zoom, 1888)
  • Petronella Maria Elzakkers-Withagen (*Bergen op Zoom, 1884, aldaar, 1931)
  • Franciscus Maria Eijsermans (*Bergen op Zoom, 1877)
  • Johannes Eijsermans (*Wouw, 1866)
  • Adriana Franken (*Bergen op Zoom, 1880, aldaar, 1880)
  • Arnoldus Franken (*Bergen op Zoom, 1862, aldaar, 1934)
  • Cornelia Franken (*Bergen op Zoom, 1866, aldaar, 1866)
  • Johanna Franken (*Bergen op Zoom, 1894)
  • Johannes Franken (*Bergen op Zoom, 1865, aldaar, 1865)
  • Laurentius Franken (*Bergen op Zoom, 1859, aldaar, 1918)
  • Maria Franken (*Bergen op Zoom, 1868, aldaar, 1871)
  • Petronella Franken (*Bergen op Zoom, 1861, aldaar, 1861)
  • Petrus Nuijten (*Bergen op Zoom, 1898, aldaar, 1918)
  • Petrus Martinus Franken (*Bergen op Zoom, 1872, aldaar, 1872)
  • Theodorus Franken (*Bergen op Zoom, 1863, aldaar, 1864)
  • Theodorus Franken (*Bergen op Zoom, 1867, aldaar, 1867)
  • Cornelia Franken-van den Boom (*Bergen op Zoom, 1886)
  • Adriana Franken-Eijzermans (*Bergen op Zoom, 1881)
  • Cornelia Wilhelmina Franken-Musters (*Bergen op Zoom, 1874, Bergen op Zoom, 1947)
  • Jacoba van Geel-Eijzermans (*Bergen op Zoom, 1884)
  • Catharina Maria Giebelen-Bernaards (*Bergen op Zoom, 1894, Swalmen, 1917)
  • Antonetta Hagenaars-Franken (*Bergen op Zoom, 1877, aldaar, 1955)
  • Elisabeth Hagenaars-Franken (*Bergen op Zoom, 1871, aldaar, 1955)
  • Johanna Cornelia Hopmans-Stok (*Wouw, 1870, Bergen op Zoom, 1941)
  • Maria Cornelia (Marie) Huijbers-Bernaards (*Bergen op Zoom, 1898)
  • Maria Johanna Huijgens-Musters (*Bergen op Zoom, 1879)
  • Alphonsus Huijps (*gem. Woensdrecht, 1886, aldaar, 1968)
  • Petrus Huijps (*gem. Woensdrecht, 1888, aldaar, 1889)
  • Anna Elisabeth van Kempen-Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1879, aldaar, 1949)
  • Johanna Pieternella Hazen-Withagen (*Bergen op Zoom, 1890, aldaar, 1919)
  • Josina Agatha Hijmering-Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1876, 1953)
  • Johanna Jaspers-Linders (*gem. Woensdrecht, 1875, Roosendaal, 1969)
  • Johanna Jochems-Eijsermans (*Bergen op Zoom, 1879)
  • Cornelia Jonkers (*Halsteren, 1883, aldaar, 1886)
  • Elisabeth Maria Jonkers (*Halsteren, 1894, aldaar, 1895)
  • Joanna Jonkers (*Halsteren, 1878, aldaar, 1897)
  • Maria Catharina Jonkers (*Halsteren, 1880, aldaar, 1898)
  • Adrianus Richard (Janus) Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1890)
  • Dirk Hendrikus Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1875, aldaar, 1875)
  • Eduard Hubertus Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1892, aldaar, 1974)
  • Franciscus Jacobus Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1895, Rotterdam, 1963)
  • Frederika Johanna Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1898, aldaar, 1899)
  • Geertruida Hendrika Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1877, aldaar, 1878)
  • Geertruida Hubertina Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1881, aldaar, 1886)
  • Maria Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1867 aldaar, 1947)
  • Geertruida Hubertina Kersten-Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1887, Nijmegen, 1953 of 1961)
  • Hendrik Johannes van den Kieboom (*Halsteren, 1884, aldaar, 1884)
  • Johannes Marinus van den Kieboom (*Halsteren, 1889)
  • Marinus Jacobus van den Kieboom (*Halsteren, 1892, aldaar, 1892)
  • Marinus Johannes van den Kieboom (*Halsteren, 1896, aldaar, 1896)
  • Marijnus Johannes van den Kieboom (*Halsteren, 1899)
  • Petrus Jacobus van den Kieboom (*Halsteren, 1884, Bergen op Zoom, 1943)
  • Cornelia Klaassen-Eijzermans (*Bergen op Zoom, 1889)
  • Antonius Knoet (*Bergen op Zoom, 1884, aldaar, 1884)
  • Hendricus Wilhelmus Knoet (*Bergen op Zoom, 1881, aldaar, 1935)
  • Antoinetta Petronella Koolen-van Dijke (*Ossendrecht, 1900, aldaar, 1937)
  • Anna Cornelia Krijntjes-Linders (*gem. Woensdrecht, 1870)
  • Maria Langenberg-Withagen (*Bergen op Zoom, 1880)
  • Adrianus Linders (*gem. Woensdrecht, 1866, Vught, 1942)
  • Adrianus Linders (*Bergen op Zoom, 1869, 1869)
  • Cornelis Linders (*gem. Woensdrecht, 1865, Rotterdam, rond 1947)
  • Elisabeth Linders (*Bergen op Zoom, 1857, 1857)
  • Geertruda Linders (*Bergen op Zoom, 1861, 1865)
  • Jacoba Linders (*Bergen op Zoom, 1858, 1860)
  • Jacobus Linders (*Bergen op Zoom, 1877)
  • Johannes Linders (*Bergen op Zoom, 1865, aldaar, 1938)
  • Reinier Linders (*Bergen op Zoom, 1864, aldaar, 1934)
  • Willem Linders (*gem. Woensdrecht, 1881, aldaar, 1972)
  • Geertrui van Loenhout-Linders (*Bergen op Zoom, 1871, aldaar, 1939)
  • Adriana Cornelia Luijkx-Jonkers (*Halsteren, 1891)
  • Catharina Louisa Machielsen-de Vos (*gem. Woensdrecht, 1878 Roosendaal, 1960)
  • Maria Sophia Machielsen-de Vos (*gem. Woensdrecht, 1882)
  • Anthonetta de Moor-de Vos (*gem. Woensdrecht, 1886 Rotterdam, vóór 20/3-1929)
  • Sophia Catharina Musters-Huyps (*gem. Woensdrecht, 1880, Tilburg, 1931)
  • Jacobus Antonius Nuijten (*Bergen op Zoom, 1887)
  • Johannes Nuijten (*Bergen op Zoom, 1890)
  • Catharina Petronella Nuijten-Musters (*Bergen op Zoom, 1884)
  • Catharina Johanna van Overveld-Jonkers (*Halsteren, 1881)
  • Adriana Elisabeth Rijlaarsdam-Kerbusch (*Bergen op Zoom, 1884, Leiden, 1913)
  • Geertruida Sneller-Knoet (*Bergen op Zoom, 1888, aldaar, 1953)
  • Cornelia Spijkstra-Knoet (*Bergen op Zoom, 1892, 1966)
  • Cornelis Stok (*Wouw, 1868, aldaar, 1869)
  • Jacobus Stok (*Wouw, 1871, Bergen op Zoom, 1930)
  • Johannes Stok (*Termunten, 1875, Wouw, 1875)
  • Petrus Johannes Stok (*Wouw, 1873, aldaar, 1874)
  • Maria Taheij-Linders (*Bergen op Zoom, 1873, aldaar, 1953)
  • Pieternella Maria (Nel) Tax-Bernaards (*Bergen op Zoom, 1880, aldaar, 1957)
  • Johanna Tax-van den Boom (*Bergen op Zoom, 1875, Vlissingen, 1956)
  • Maria Cornelia Tebbens-Knoet (*Bergen op Zoom, 1885, aldaar, 1962 of 1965)
  • Cornelia van Tilborg-Franken (*Bergen op Zoom, 1896)
  • Petronella Timmermans-Franken (*Bergen op Zoom, 1874, aldaar, 1938)
  • Johanna de Vos (*gem. Woensdrecht, 1888, aldaar, 1888)
  • Johannes Baptist de Vos (*Wassenaar, 1873 gem. Woensdrecht, 1956)
  • Julia Paulina de Vos (*gem. Woensdrecht, 1880 aldaar, 1896)
  • Ludovicus Johannes de Vos (*gem. Woensdrecht, 1877 aldaar, 1959)
  • Petrus Johannes de Vos (*gem. Woensdrecht, 1878 aldaar, 1884)
  • Adriana Withagen (*Bergen op Zoom, 1878, aldaar, 1905)
  • Helena Withagen (*Bergen op Zoom, 1888, aldaar, 1909)
  • Johannes Godefridus Withagen (*Bergen op Zoom, 1883, aldaar, 1906)
  • Leonardus Marinus Withagen (*Bergen op Zoom, 1881, aldaar, 1884)
  • Petrus Paulus Withagen (*Bergen op Zoom, 1876, aldaar, 1910)
  • Waltherus (Walter) Withagen (*Bergen op Zoom, 1886, Sherburne, Minnesota, 1940)
  • Isabella Helena Withagen-Musters (*Bergen op Zoom, 1876, Bergen op Zoom, 1944)
  • Elisabeth van den Wijngaert-Knoet (*Bergen op Zoom, 1877 aldaar, 1958)
Deel dit artikel

De Binnenstad

176b links

Sinds Watwaswaar per 1 januari dit jaar opgeheven is, staat er een hoop online op de website van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Voor deze serie duik ik in het kadaster over de periode 1811-1832. Welke grond bezaten mijn voorouders? Waar op die grond woonden zij misschien? Aan de hand van de topografische atlas 1836-1843 probeer ik ook uit te leggen wat de “aardrijkskundige context” was van deze grond. Vandaag deel 8 van deze serie: Bergen op Zoom sectie G: de binnenstad en de vestingwerken. Klik hier voor de voorgaande delen en de overzichtskaart

De binnenstad is minder interessant dan men zou denken. Ondanks de grote verscheidenheid aan gebouwen was het aantal huiseigenaren beperkt. Naast het Ministerie van Oorlog, dat de vesting en enkele kruitmagazijnen bezat, zijn het vooral de gegoede Bergenaren die de panden verhuurden, veel van hen ook met grond buiten de stadspoorten. Opvallend is wel dat de protestantse families op de Kaai meestal hun eigen gebouwen bezaten: zij woonden immers altijd al in de stad, terwijl bijna alle katholieke families van buiten de stad kwamen.

Index:

  • Matheus Baartmans, Grote Markt
  • Reinier de Bie, Zuidmolenstraat
  • Cornelis van den Boom, Wouwsestraat
  • Johannis Hopmans, Wouwsestraat
  • Martina & Francina Luykx, Koevoetstraat
  • Anthonie van Opdorp, Zuivelstraat
  • J.J.J.H. van der Schriek, Fortuinstraat
  • de weduwe Steenbach, Rijkebuurtstraat
  • Willem de Valck, Steenbergsestraat

 

Mijn voorouder Reinerus (Reinier) de Bie (*Breust-Eckelrade, Zuid-Limburg, 2/8-1764, ✞ Bergen op Zoom, 2/2-1855, kwartierstaatnummer 146) kwam rond 1791 waarschijnlijk als soldaat naar Berrege en had ‘t hier blijkbaar best goed gemaakt. Ik kwam hem eerder tegen bij Oud-Borgvliet, waar hij wat lappen landbouwgrond in eigendom had. Hij had vijf huizen in de Zuidmolenstraat, op de hoek Londonstraat/Fluwelenbroekstraat een een groot perceel aan de achterkant van de Londonstraat.

Reinier de Bie, bouwman uit Bergen op Zoom

wijk AW

  • G1145: huis en erf
  • G1146: huis en erf
  • G1147: huis en erf
  • G1148: huis en erf
  • G1149: huis en erf
  • G1150: huis en erf

wijk AY

  • G1249: huis
  • G1250: huis
  • G1261: huis
bie

Vergroten voor meer details! Links: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Midden: de Londonstraat richting de Lievevrouwestraat gezien, dia door ir. J.L.C. Weijts. Rechts: de vier panden van Reinier de Bie in 1988, vlak voor ze afgebroken werden. Foto gezien richting de Westersingel, afbeelding RHC ‘t Markiezenhof


 

In een stamboom die later op deze website geschreven wordt komt Mattheus (Mathieu) Baartmans (*Bergen op Zoom, 16/1-1778, ✞ aldaar, 26/1-1833, nummer V160) voor. Hij bezat twee huizen en een pakhuis aan ‘t Hofstraatje, langs het Markiezenhof, twee huizen mét erf op de bekende hoek Grote Markt/Korte Meestraat en een nog een huis tegenover ‘t Markiezenhof, G1211, aan het einde van de Steenbergsestraat.

Matheus Baartmans of zijne erven, koekbakker uit Bergen op Zoom

wijk J

  • G290: huis en erf
  • G291: huis
  • G291a: pakhuis

wijk P

  • G476: huis, schuur en erf
  • G477: huis, schuur en erf

wijk AV

  • G1211: huis en erf

 

Er waren nogal wat Bergenaren met zijn naam, maar Cornelis van den Boom zou goed de tweede echtgenoot van mijn voorouder Apollonia Campfens (*Halsteren, 30/5-1768, ✞ Bergen op Zoom, 9/3-1848, kwartierstaatnummer 485) kunnen zijn.

Cornelis van den Boom, bouwman uit Bergen op Zoom

wijk AC

  • G790: huis, schuur en erf
  • G790a: huis
boomvandenC

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

De twee huizen van Van den Boom lagen helemaal aan de oostkant van de stad; de Wouwsestraat werd daar toen “Oude Wouwschestraat” genoemd. Aan de rand van de kaart zijn de rozekleurige vlakken wat vaal geworden, maar het gaat hier wel degelijk om bebouwing.


Van mijn voorouder Johannes (Jean) Hopmans (*Bergen op Zoom, 24/10-1789, ✞ aldaar, 6/9-1862, kwartierstaatnummer 252) wist ik al dat hij in 1815 in de Buitenpoorterij woonde, in de buurt van landgoed Zoomvliet, en dat hij later verhuisde naar huis ‘de Croon’ op de hoek van de Wouwsestraat/Korenmarktstraat. In het kadaster is dit pand ook aangegeven als zijn eigendom.

Johannis Hopmans, hovenier uit Bergen op Zoom

wijk AA

  • G759: huis en erf
hopmans

Originele afbeeldingen: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, RHC ‘t Markiezenhof


Broer en zus Martinus Luykx en Francina Luykx beschreef ik al uitgebreid in ‘t vorige deel over sectie E, waar zij een hoeve bezaten aan de Huijbergsebaan. Of zij ‘t nu geërfd hadden of niet, ook in de binnenstad hadden ze nogal wat panden: één aan ‘t Singeltje, één in de Bosstraat en zeven aan de Koevoetstraat.

Martinus en Francina Luykx, uit Bergen op Zoom

wijk Z

  • G739: huis, schuur en erf

wijk AD

  • G804: huis en erf
  • G805: moestuin
  • G806: huis en erf
  • G809: huis
  • G810: moestuin
  • G811: huis, schuur en erf
  • G812: huis en erf

wijk AL

  • G955: huis en erf
luykx

Originele afbeeldingen: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.

Wat mij opviel aan Antonius van Opdorp was zijn beroep: chirurgijn, en dat terwijl hij een familienaam had die meer een boerenbestaan zou vermoeden. Zijn volledige naam was Antonius Johannes van Opdorp (*Bergen op Zoom, 4/11-1798, ✞ aldaar, 23/9-1877), en hij was gehuwd met Maria Petronella Johanna Boon. In zijn huwelijksakte werd vermeld dat hij chirurgijn en vroedmeester was, en dat op z’n 25ste. Hij was een zoon van Cornelius Petrus van Opdorp (1762-1842) en Adriana Hopmans (1765-1846), dat echtpaar woonde aan de noordzijde van de Grote Markt en was dus ook tamelijk succesvol te noemen. Adriana was weer een kleindochter van Petrus Geertsz Pitersen (Pieter) Hopmans (*Nispen-Borteldonk, West-Brabant, 29/1-1704, ✞ Bergen op Zoom, 14/12-1790, kwartierstaatnummer 1008) en Maria Jacobse de Koninck (*Bergen op Zoom-buitenpoorterij, 20/9-1702, ✞ vóór 12/2-1759, kwartierstaatnummer 1009).


Anthonie van Opdorp, chirurgyn uit Bergen op Zoom

wijk U

  • G635: huis en erf
  • G637: zeepziederij
van opdorp

Afbeelding: Rijksarchief voor Cultureel Erfgoed

opdorp

Afbeelding: Rijksarchief voor Cultureel Erfgoed

Pand G635 is “Sint-Sebastiaan” aan de Zuivelstraat: in de binnenstad zijn er in ieder geval nog twee panden die zo heten, in de Korte Bosstraat en in de Steenbergsestraat. G637 was een zeepziederij in bezit van Van Opdorp: “Gulden Hand”, Blauwehandstraat 3.


In de binnenstad komen we alweer de mysterieuze Antwerpse heer Van der Schriek tegen. Er worden twee pandeigenaren vermeld die hem zouden kunnen zijn, of misschien één en dezelfde persoon zijn: Josephus van der Schriek uit Antwerpen (waarbij de woonplaats overeenkomt) en Joh. J.J.H. van der Schriek uit Bergen op Zoom (waarbij de initialen overeenkomen).

Joh. J.J.H. van der Schriek, uit Bergen op Zoom

wijk AE

  • G851: huis en erf

wijk AP

  • G1021: huis en erf

Josephus van der Schriek, uit Antwerpen

wijk AL

  • G948: huis, schuur en erf

G851 was een huisje aan de Koevoetstraat, G1021 was een huis aan de zuidwestzijde van de Fortuinstraat en G948 was een huis met schuur en erf tegenover de Boschpoort, waar nu de bocht in de Lindebaan ligt. Dit is mijn kans om de vragen over de achtergrond van Van der Schriek te beantwoorden. In ‘t bevolkingsregister over 1826 woont er in de Fortuinstraat (op nummer 26) één iemand met dezelfde naam: mevrouw M’a C’a van der Schriek, 39 jaar, uit Bergen op Zoom, gehuwd met apotheker Anthony Simon van Hal uit Meerhout.

schriek

Afbeelding: Bevolkingsregister 1826-1830/RHC ‘t Markiezenhof

Meer informatie vond ik in haar huwelijksakte, te Bergen op Zoom op 9 februari 1811. Zij werd vermeld als Marie Cornelie van der Schriek, dochter van Jean Joseph Jacques Jerôme van der Schriek, bij wie ze ook inwoonde. Als je die naam naar ‘t nederlands vertaald krijg je Johannes Josephus Jacobus Hiëronymus, oftewel J.J.J.H, dezelfde als de grondeigenaar uit sectie D. Hij bezat dus het huis van zijn dochter in de Fortuinstraat. Marie Cornelie woonde in 1811 bij haar vader in, die niet in Antwerpen woonde maar in Bergen op Zoom, op A94. Op dat adres was hij in 1815 ook terug te vinden.

schriek2

Afbeelding: Wijklijsten Bergen op Zoom 1815/RHC ‘t Markiezenhof

En inderdaad, op A94 woonde deze heer Van der Schriek, winkelier en uit Antwerpen. Op 14 augustus 1828 overleed hij in Bergen op Zoom, waarbij vermeld werd dat hij geboren werd te Antwerpen.


 

In Bergen op Zoom woonde al sinds begin 17e eeuw een familie Steenbak, die begon toen stamvader Lauwereys de Limare in 1628 als pottenbakker van Gent naar onze stad verhuisde. Het was een kleine familie, en ik kan dus wel met enige zekerheid zeggen dat met ‘de weduwe van Joh’s Steenbach’ Maria (Marie) Andriessen (*Bergen op Zoom, 15/8-1773, ✞ aldaar, 4/3-1840, kwartierstaatnummer 170) bedoeld werd, gehuwd geweest met Johannes Robertus Steenbak of Jean Lambert Steenbach (*Bergen op Zoom, 13/5-1772, ✞ aldaar, 15 of 16/5-1821, kwartierstaatnummer 171). Marie Andriessen was een nicht van de zusjes Maria en Johanna Andriessen, die buitengewoon veel grond bezaten buiten de muren en ook wat panden ín de stad.

de weduwe Joh’s Steenbach, uit Bergen op Zoom

wijk E

  • G157: huis
  • G158: huis en erf

wijk AX

  • G1236: huis en erf
steenbak1

Links: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Midden: de Rijkebuurtstraat op een ansichtkaart uit de jaren ’50. Het pand met de drie ronde bogen rechts was eigendom van de weduwe Steenbach; het is later afgebroken voor de aanleg van de Westersingel. Afbeelding: RHC ‘t Markiezenhof. Rechts: de Dubbelstraat richting ‘t Spui gezien. Het witte pand links is Dubbelstraat 5, genaamd ‘de Monnick’ omdat het achter het pand ‘Groote- of Zwarte Monnick’ aan de Kaai ligt. Rechts van het pand staan nu een aantal garages, nummers 9 en 11 waren van de weduwe. Afbeelding: B. Steffen/RHC ‘t Markiezenhof.


 

Nog iemand naast Mattheus Baartmans die nog niet verder op deze website staat is Wilhelmus (Willem) de Valck (*Bergen op Zoom, 28/12-1768, ✞ aldaar, 6/5-1852, nummer V128). Hij was geweermaker maar werd als smid vermeld, een verwant beroep. Eén pand bezat hij, G280, aan de linkerkant van de Steenbergsestraat.

Willem de Valck, smid uit Bergen op Zoom

wijk J

  • G280: huis en erf
Deel dit artikel

De grond van mijn Halsterse voorouders

Eigenlijk ben ik nog steeds bezig met kaartjes, maar nu net wat anders. Sinds Watwaswaar per 1 januari dit jaar opgeheven is, staat er een hoop online op de website van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Voor deze serie duik ik in het kadaster over de periode 1811-1832. Welke grond bezaten mijn voorouders? Waar op die grond woonden zij (hoogstwaarschijnlijk)? Aan de hand van de topografische atlas 1836-1843 probeer ik ook uit te leggen wat de “aardrijkskundige context” was van deze grond. Vandaag deel 1 van deze nieuwe serie: de gemeente Halsteren sectie A t/m H, dus inclusief Lepelstraat en de Noordgeest (zoals Krabben natuurlijk wel weten uit “ei lekkeren dweil oe ist”, Halsteren grenste vóór 1962 bekant tot aan de Zoom). Bekijk de overzichtskaart.

kaartje 3

kaart 1

Afbeelding: Historische Atlas Noord-Brabant 1836-1843, uitgeverij Nieuwland

kaart 2

Wat provisorisch bewerkt, maar beeld u even in dat de bovenste helft op de onderste helft aansluit. (Afbeelding: Historische Atlas Noord-Brabant 1836-1843, uitgeverij Nieuwland)

De RK schuurkerk

We beginnen bij de katholieke schuurkerk. Zoals ik eerder beschreef bij het kaartje van de West-Brabantse parochies was Halsteren een grote parochie, die ook de Zeeuwse eilanden Tholen en Sint-Philipsland omvatte. Ondanks dat moesten zij wel kerken in een schuur in Lepelstraat (de Republiek was niet zo tolerant als wij op school geleerd hebben; katholicisme werd gedoogd en mocht dus geen gebouw gebruiken dat als kerk te herkennen was). Napoleon gaf de katholieken hun oude kerkgebouwen weer terug en zodoende was de oude Sint-Martinuskerk weer katholiek. Dat werd ook in het kadaster aangegeven, de gereformeerden hadden inmiddels een nieuw gebouw in gebruik op de plek waar nu de Sint-Quirinuskerk staat. Uit onderstaand fragment blijkt wel dat de “Roomsche gemeente van Halsteren” nog steeds de schuur plus kerk, op nummers A283 en A284 (sectie Lepelstraat), in bezit had.

schuurkerk lepelstraat

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

De weduwe van Hendrik van den Kieboom

  • woonachtig in de gemeente Halsteren
  • sectie A, toponiem “de ‘s-Heerenhoefschenhoek”.
  • A514: bouwland
  • A515: huis, schuur en erf
  • A516: boomgaard
  • A517: water

Dit is Petronella Henrici Kleijnen (*Halsteren, 6/1-1742, ✞ aldaar, 11/9-1827, kwartierstaatnummer 449). Hendrik was in 1794 reeds overleden. Ik had al het vermoeden dat de lijn Van den Kieboom waar ik van afstam (zes keer Hendrik van den Kieboom, tussen 1724 en mijn overgrootvader) in de buurt van Lepelstraat woonde, en de naam komt ook veel voor in dat dorp. Dat blijkt in ieder geval bij dit echtpaar in de bocht in de oude Steenbergseweg bij Klutsdorp te zijn. De ‘s-Heerenhoef waar het toponiem over gaat lag (of ligt?) iets ten noordwesten van deze bocht.

kieboom3

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

kieboom

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

kieboom2

Afbeelding: Bing Maps

Pieter Dietvorst

  • dekker, woonachtig in de gemeente Halsteren
  • sectie C (Halsteren-dorp) toponiem de Oude Molen
  • C164: hakhout
  • C165: weiland
  • C166: bouwland
  • C167: moestuin
  • C168: huis, schuur en erf

Het gaat hier mogelijk om Pieter (Pierre) Dietvorst (*Halsteren, 25/1-1752,✞ aldaar, 28/11-1811, kwartierstaatnummer 282). Hij is dan wel in het eerste jaar van de periode die dit kadaster beslaat overleden. Zijn grond lag óf in een bocht in de Steenbergseweg bij de Oude Molen die nu niet meer bestaat, of deels aan De Mere, een straatje dat tegenwoordig doodloopt maar vroeger naar Lepelstraat liep.

dietvorstP3

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

dietvorstP

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

dietvorstP2

Originele afbeelding: Bing Maps

Michiel Jaspers

  • arbeider woonachtig in de gemeente Halsteren
  • sectie C (Halsteren-dorp)
  • C339: moestuin
  • C340: huis, schuur en erf
  • C341: huis
  • C342: huis

Michiel Jaspers (*Rucphen of Hoeven, rond 1760,✞ Halsteren-dorp, 3/8-1830, kwartierstaatnummer 228) bezat meerdere huizen achter de oude Sint-Martinuskerk (ook wel Mussengevecht), het oudste stukje Halsteren. Zijn grond lag aan de overkant van die van Jan Nuijten (zie onderstaande). Het kaartje is ook bij Jan Nuijten te zien.

jaspers

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

Jan Nuijten

  • arbeider, woonachtig in de gemeente Halsteren
  • sectie C, Halsteren-dorp
  • C348: huis en erf
  • C349: huis en erf
  • C350: moestuin

Ook Joannes Dingemans (Jan) Nuijten (*Essen, België, 12/5-1758,✞ Halsteren-dorp, 5/4-1837, kwartierstaatnummer 166), had eveneens zijn grond achter de oude kerk, maar dan aan de kant van de Brabantse Wal. 

nuijtenJ

Jan Nuijten was een buurman van een stukje landbouwgrond van de Halsterse diaconiearmen. Bood dit stuk grond misschien een schamel bestaan aan hen? (Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed)

jaspersM en nuijten

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

de weduwe van Denis Nuijten

  • woonachtig in de gemeente Halsteren
  • sectie C: Halsteren-dorp
  • C467: huis en erf
  • C468: moestuin
  • sectie D: de Noordgeest
  • D180: huis en erf
  • D181: moestuin

Dit is Johanna Laurijssen (*Roosendaal, 26/9-1785, ✞ Bergen op Zoom, 6/6-1858, kwartierstaatnummer 155). Haar echtgenoot Dionijsius (Denis) Nuijten overleed in 1821 te Halsteren. Belangrijk is dat bij de grond in de Noordgeest niet zeker is of dit van hem was of van Deonisius Nuijten (1792-1864). Hij woonde ook in Halsteren en had een vrouw van de Noordgeest, maar was ook familie van Michiel Jaspers (zie hierboven), die weer op ‘t dorp Halsteren woonde. 

nuijtendenis

De grond aan de Halsterse Dorpstraat. (Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed)

nuijtendenis2

De ligging van het andere huis aan de huidige Kwartierslaan, ten oosten van het oude centrum van de Noordgeest. (Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed)

nuijtendenis4

Ongeveer de tegenwoordige plek van ‘t huis op de Noordgeest. (Afbeelding: Bing Maps)

Johannes Stoffels

  • arbeider woonachtig in de gemeente Halsteren
  • sectie D, de Noordgeest
  • D97a: huis en erf
  • D97b: bouwland

Komen we nu wel een beetje bij ‘t hoogtepunt van dit artikel, voor mij dan. Het gaat hier om Johannes Stoffels (*Halsteren-Noordgeest, 13/8-1792,✞ gemeente Halsteren, 16/7-1857, kwartierstaatnummer 246). Er zijn twee “Melanens”, de Groote Melanen ten noorden van de Randweg en de Kleine Melanen ten zuiden ervan, tegenwoordig ingesloten door de wijken Noordgeest en Meilust. Johannes woonde aan de Kleine Melanen, aan de huidige Portugalstraat, op een stukje land ingesloten door een veel groter stuk land dat van Joris Bastiaanse was (zie onderstaande). Johannes Stoffels was een kleinzoon van een militair uit Tongeren, zijn vader Martinus werd ook binnen de Noordgeest geboren (misschien wel op dezelfde plek!) en zijn moeder kwam uit de Auvergnepolder. Zijn dochter Adriana Stoffels (1830-1911) trouwde met Thomas Adriaansen (1830-1905), kwartierstaatnummers 122 en 123, van hen was mij al eerder bekend dat ze bij de Kleine Melanen woonden, maar dan niet op het Halsterse deel, maar het Bergse, op nummer 1. Verdere afbeeldingen vindt u bij Joris Bastiaanse.

stoffelsj

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

stoffelsj1

Originele afbeelding: Bing Maps

(de weduwe van) Joris Bastiaanse

  • woonachtig binnen de gemeente Halsteren
  • sectie C: de Noordgeest
  • D97: heide
  • D98: heide
  • D99: bouwland
  • D100: moestuin
  • D101: weiland
  • D102: huis en erf
  • D103: bouwland
  • D104: heide

Georgius (Joris) Bastiaens of Bastiaanse (*Veldwezelt, Belgisch Limburg, 27/1-1760, ✞ Halsteren-Noordgeest, 20/9-1811, kwartierstaatnummer 158) was waarschijnlijk militair die na zijn loopbaan in ‘t leger ging boeren. Hij overleed in het eerste jaar van de periode die deze kadasterregistratie omvat, het grootste deel van de vermeldde gegevens betreft dus een eigendom van zijn weduwe Cornelia Moerbeek (*Bergen op Zoom, 13/10-1770, ✞ Halsteren, 9/6-1849, kwartierstaatnummer 159). Joris woonde, net als bovenstaande Johannes Stoffels, vlakbij de Kleine Melanen en had behoorlijk wat grond, dat aan de noordzijde zelfs een puntje van Fort Pinssen raakte. De huidige Portugalstraat loopt over zijn grond, alsmede een stuk van de Randweg.

stoffelsJ2

De registratie van de grond van buren Johannes Stoffels en de weduwe van Joris Bastiaanse. (Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed).

bastiaansejoris

Het blauwgekleurde land (dus ook dat van Bastiaanse en Stoffels), ging per 9 november 1961 over van Halsteren naar Berrege. De Kleine Melanen zelf behoorde in 1811 al tot die gemeente. (Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed)

bastiaansejoris2

Originele afbeelding: Bing Maps

‘t Veer op Tholen

Blijkbaar was de gemeente Tholen eigenaar van het hele veer over de Eendracht, sectie H, nummer 1. Dat wil overigens niet zeggen dat de Brabantse kant van dit veer Zeeuws gebied was. De ligging werd overigens vermeld als “zeedijk”. Zout water, immers.

tholen

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

Josephus van den Boom

  • arbeider woonachtig te Bergen op Zoom
  • sectie H: de nieuwe Bijmoerpolder
  • H87: moestuin

Deze is wat lastig. Mijn voorouder Joseph van den Boom (*Heerle-Hazelaar, 5/10-1782, ✞ aan de Beijmoerendijk te Halsteren, 23/4-1852, kwartierstaatnummer 152) woonde, zoals er dus staat, in de Halsterse Beijmoerpolder, maar het kadaster vermeld Bergen op Zoom als woonplaats. In dat kadaster vond ik alleen zijn moestuin, in de buurt van de Oude Tholenseweg. 

boomvandenj1

Afbeelding: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

boomvandenj2

Originele afbeelding: Bing Maps

 

Deel dit artikel